როდესაც მთავარეპისკოპოსი იღუმენალი (პოლოვცევი) კურსკის უდაბნოს წინამძღვარი იყო, ერთ-ერთი მორჩილისაგან მიიღო წერილი საკვირველი ხილვის შესახებ. მთავარეპისკოპოსს სიახლოვე ჰქონდა ოპტინის უდაბნოსთან. სწორედ იქ აღმოჩნდა ამ ჩანაწერის ასლი ერთი ოპტინელი ბერის ხელნაწერ შორის შორის. მოგვყავს ამ ჩანაწერის ტექსტი:
"მის მაღალღირსებას, კურსკის ღმრთისმშობლის შობის სახელობის უდაბნოს წინამძღვარს, მონასტერთა ღირსეულ მამას, არქმინადრიტ იუბენალს. მომიტევეთ მამაო, ვკადნიერდები შევუდგე ამ საქმეს, და აღსავსე ვარ რა სიბრმავითა და უგუნურებით, ვითხოვ და ვსასოებ, რომ თქვენი კეთილგონიერება და მოწყალე მამობრივი სიყვარული გადაფარავს მათ, რამეთუ თქვენში ვხედავ ჭეშმარიტ მსახურს საღმრთო საიდუმლოებებისა და ამიტომ მივანდობ ჩემს თავს თქვენს სიწმინდეს.
როგორც ამჟამად მახსოვს, ძლიერ მაწვალებდა გულისხმა დამეტოვებინა მონასტერი და ერში დავბრუნებულიყავი. ავყევი რა ამ გულისთქმას ამემღვრა გულიცა და სულიც, და ჩავვვარდი სასოწარკვეთილებაში. ბოლოს კი მივედი დასკვნამდე განმეხორციელებინა ჩემი გადაწყვეტილება. ეს იყო ხუთშაბათ დღეს. მონასტრიდან წასვლა კი გადაწყვეტილი მქონდა კვირისთვის.
მომდევნო დილას ანუ პარასკკევს, მონასტრის ტიპიკონის მიხედვითმორიგე ბერი დადიოდა ძმების გასაღვიძებლად და ცისკარზე იხმობდა მათ. ის ჩემთანაც შემოვიდა, მაგრამ სიზარმაცის გამო ისევ დავწექი საწოლზე ზიარების მოლოდინში და მყისვე დამეძინა.
და უცნაური ხილვა ვიხილე. ვხედავ, რომ გარდავიცვალე აღსარების უთქმელად, ვზივარ ჩემს სხეულთან და მწარედ ვტირი. შინაგანი ხმა მეუბნება, რომ ჯოჯოხეთში მუდმივი ტანჯვა მაქვს დამსახურებული. წინანდელზე უფრო მწარედ ავტირდი და ვამბობ:
ინგლისში ერთმა ღარიბმა ქვრივმა დედაკაცმა ერთადერთი ვაჟიშვილი აღზარდა, მაგრამ ის არ გამოდგა დედის ნუგეში: თAვის ცუდ ამხანაგებთან თითქმის ყოველდღე ქეიფობდა და დედის დარიგებას ყურს არ უგდებდა.
ერთხელ როცა საქეიფოდ წასვლას აპირებდა, ქვრივმა დედაკაცმა ცერმლით შესთხოვა, რომ ასეთი ცუდი ყოფაქცევისთვის თავი დაენებებინა, მაგრამ შვილმა გადაჭრით უთხრა: "დედილო! მე ვერ გამოვიცვლები".
ერთ მონასტერში ორი ხორციელი ძმა მივიდა საცხოვრებლად. ერთი მათგანი მოსაგრე იყო, მეორეს კი უდიდესი მორჩილება ჰქონდა. ამბა ეუბნებოდა მეორეს: ესა და ეს გააკეთე, _ და ისიც აკეთებდა; დილით იხმიე, _ და ისიც იხმევდა; და მორჩილების წყალობით დიდება მოიხვეჭა. შურით აღვსილმა მოსაგრე ძმამ თავისთვის იფიქრა: გამოვცდი მას, აქვს თუ არა მორჩილება. მივიდა იღუმენთან და უთხრა: გაგვაგზავნე მე და ჩემი ძმა, რომ აქა და აქ წავიდეთ. ამბამ გაუშვა. ისინი მიადგნენ მდინარეს, რომელშიც უამრავი ნიანგი ბუდობა.
ერთ-ერთმა ძმამ სენაკში ტოტები დაალბო და დასაწნავად რომ დაჯდა, გულისსიტყვა ეწვია: წადი და ესა და ეს ბერი მოინახულე, ძმამ თავისთვის გაიფიქრა: რამდენიმე დღის შემდეგ წავალ. გულისსიტყვა შეეპასუხა: რომ მოკვდეს ძმა, მაშინ რაღას იზამ? ახლა ცხელა და გასაუბრებასაც მოახერხებ მასთან. ძმამ კვლავ უთხრა თავს: არა, ახლა წასვლის დრო არ არაა. გულისსიტყვამ უპასუხა: ტოტების წვნის დრო ხომ არის. ბერმა თქვა: სულ რომ დავამთავრებ ტოტებს, მაშინ წავალ. ამასობაში
რუსიკში შესანიშნავი ბერი, მამა მაკარი ცხოვორობდა. იგი წარმოშობით ბერძენი იყო. სრულიად ყრმა განეშორა ამ სოფელს და მონაზონი გახდა, 60 წელი ათონზე გაატარა. 20 წელი უდაბნოში იცხოვრა ბერის მორჩილებაში. მისი ნეტარი აღსასრულის შემდეგ გაყიდა სენაკი, დამკვიდრდა ზოგადცხოვრებულთა მონსატერში, სადაც 40 წელი დაჰყო. 70 წელზე მეტი ხნისა იყო. მისი მადლმოსილი ცხოვრება ყველასთვის სამაგალითო იყო. ყოველი მორჩილების აღსასრულებლად პირველი მიდიოდა და ყველაზე მეტს მუშაობდა. იღუმენი ხშირად ეუბნებოდა: "მამა მაკარ, ნუღარ წახვალ მორჩილების აღსასრულებლად, სენაკში დარჩი, მთელი ცხოვრება იღვწოდი, ახლა ახალგაზრდებმა იშრომონ!". ის კი თვალცრემლიანი მოიდრეკს მუხლს იღუმენის წინაშე და ეუბნება: "წმიდაო მამაო, ნუ მომიღებ გვირგვინს მორჩილების საქმეთა გამო; ნუ დამაშორებ ჩემს საყვარელ ძმებს, ვიდრე სიარული შემიძლია და ხელებს ვიმორჩილებ; ვიდრე შემიძლია, ვიშრომებ მონასტრის საკეთილდღეოდ, კიდევ მოვესიყვარულები ჩემს ძმებს!". იღუმენი პასუხობდა: "იშრომე, იშრომე, მამა მაკარ; ასე იმიტომ გითხარი, რომ გზოგავ სიბერის გამო!"
ამბა ანტონისთან ძმები მივიდნენ და ნეტარმა არსენიმ ამბა ალექსანდრეს უთხრა: როდესაც შენთვის ტოტებს მოიმზადებ, მოდი და ჩემთან ერთად საზრდო იხმიე, ხოლო თუ მწირი ვინმე მოვა, მასთან ერთად იტრაპეზე. ამბა ალექსანდრე დამშვიდად აუჩქარებლად შეუდგა საქმიანობას და როდესაც ტრაპეზის დრომ მოაწია, კიდევ ჰქონდა საქმე.
კავსოკალივის სავანის ერთ მონაზონს ებრძოდა ბოროტი მარჯვენა მხრიდან იმ გულისთქმებით, რომ იგი არაფერს აკეთებს, ერში კი მოყვასს სიკეთეს მოუტანდა და ა.შ. ბოროტი მას იმ გულისთქმასაც უნერგავდა, რომ სამონაზვნო მოქალაქეობა არის რაღაც მეორეხარისხოვანი და სხვა.
ერთხელ იღუმენიამ ტელეფონით აცნობა მამა ეპიფანეს, რომ ერთ ღვთისმოშიშ გოგონას მონაზვნობა სურდა მის მონასტერში, მაგრამ ამ გოგონას სულიერი მამა მონაზვნობას მაინცდამაინც არ სწყალობდა და კურთხევას არ აძლევდა.
- გერონდა, როგორ მოვიქცე? მოვუწოდო მას, დაემროჩილოს სულიერ მამას და დათრგუნოს მონაზვნად გახდომის სურვილი, თუ ვურჩიო, ყურადღება არ მიაქციოს მის აზრს და კურთხევის გარეშე მოვიდეს მონასტერში?
ზეცისა კაცნი და ქვეყანისა ანგელოზნი
ბერი და ანგელოზი
ნეტარი ბერი იოსებ სპილიოტი (+1959) ცდილობდა, გაემხნევებინა ახალგაზრდა ბერი, რომელიც სევდას შეეპყრო და მონასტრის დატოვება და თავისიანებთან დაბრუნება განეზრახა. ამიტომ მან ასეთი სასწაულის შესახებ უამბო მას:
ასეთი რამ შემემთხვა: კისერზე სიმსივნე გამიჩნდა. თავიდან მომცრო იყო, მაგრამ შემდეგ ისე გაიზარდა, რომ თავის დახრა მიჭირდა და თავს ცუდად ვგრძნობდი.
სიმსივნე იღუმენიას ვაჩვენე, იგი აღელდა და ექიმთან წაყვანას დამპირდა.
ამის შემდეგ ორ დღესაც არ გაუვლია, რომ მონასტერში მამა იოანე გვეწვია. ჩვენ სიხარულით შევხვდით და მაშინვე პარაკლისის გადასახდელად გავემართეთ. ასეთი დრადიცია იყო ჩვენთან: მამაო მოსვლისთანავე პარაკლისს იხდიდა.
მამა პაისის ჰკითხეს, თუ უპირატესად რას უნდა მიაპყროს ყურადღება ადამიანმა, რომ წარემატოს სულიერად. მან უპასუხა!
_ღმერთი მხოლოდ თავმდაბალ ადამიანში ივანებს. მახსენდება ასეთი შემთხვევა: რამდენიმე წლის წინ, ღმრთისმშობლის ტაძრად მიყვანების დღესასწაულზე, ღამის თევის ლოცვაზე ერთი მორჩილი კეთილკრძალულებით აღვსილი იდგა ტაძარში. ყველა იქ მყოფი რიგრიგობით ემთხვეოდა ღმრთისმშობლის ხატს და შემდეგ მღვდელთან ჩერდებოდნენ ზეთისცხებისთვის. იმ კეთილკრძალულ ყრმას თავმდაბლური ზრახვა შეუხდა და თავი ზეთის ცხებისთვის უღირსად მიიჩნია. თვით ძმების წინაშე წარდგომისაც კი შერცხვა, რომელთაც წმინდანებად თვლიდა
ერთხელ წირვიდან დაბრუნებულ მამა თეოდოსის სენაკთან ორი მანდილოსანი დახვდა. გარეგნობის მიხედვით წარჩინებულები უნდა ყოფილიყვნენ, რასაც მათი უბრალო სამოსი ვერ ფარავდა. ერთერთი მათგანი, რომელსაც რჩევა უნდოდა ეთხოვა, აღმოჩნდა ეკატერინა შჩერბაკოვა, დიდგვაროვანი ქვრივი. მას ხუთი შვილის აღსაზრდელად არავითარი სახსარი არ გააჩნდა, და ცრემლით ითხოვდა მისგან რჩევასა და შეწევნას. მამა თეოდოსი თუმცა თანაუგრძნობდა, მაგრამ არ იცოდა რა ეპასუხა მისთვის. უეცრად, გონება გაუნათდა, აკურთხა ის მღვდევმთავარ ათანასე მჯომარეს ხატით და უთხრა:
ერთი მოხუცი ღვთისმოსავი დედაკაცისაგან მესმა: მამაჩემს ერთი მეგობარი ჰყავდა, ანდრია ალექსანდრეს ძე, ის სხვა ქალაქიდან გადმოვიდა ჩვენს ქალაქში მოყვასი არავინ ჰყავდა. მამაჩემს ძალიან უყარდა ის, ჩემი და მოანათლინა და ამის შემდეგ ჩვენთან ცხოვრობდა. ანდრია ფრიად გულჩათხრობილი და უთქმელი ადამიანი იყო. თავისი ცხოვრების შესახებ არაფერსა ამბობდა და არც ჩვენ ვაბეზრებდით თავს ზედმეტი კითხვებით. ვიცოდით მხოლოდ ის, რომ მძიმე და ტრაგიკული წარსული ჰქონდა.